fbpx

Logic mới của Mỹ đang đe dọa, phá hoại toàn cầu hóa

Logic mới của Mỹ đang đe dọa, phá hoại toàn cầu hóa

Mỹ đang mở ra một vòng xoáy phá vỡ toàn cầu hóa bằng trợ cấp, kiểm soát xuất khẩu và chủ nghĩa bảo hộ.

Kể từ năm 1945, nền kinh tế thế giới đã vận hành theo một hệ thống các quy tắc và chuẩn mực do Mỹ bảo trợ. Điều này đã giúp rất nhiều nền kinh tế hội nhập mạnh mẽ, thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu, đưa hàng trăm triệu người thoát khỏi đói nghèo và giúp Phương Tây đánh bại nước Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh.

Hôm nay, hệ thống này đang gặp nguy hiểm. Các quốc gia trên thế giới đang chạy đua để trợ cấp cho ngành công nghiệp tương lai, thu hút ngành sản xuất tránh xa bạn cũng như thù và hạn chế dòng chảy của hàng hóa và vốn. Không còn lợi ích chung và chỉ có lợi ích của mỗi quốc gia. Một kỷ nguyên của tư duy tổng bằng không đã bắt đầu.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009, niềm tin vào toàn cầu hóa đã suy yếu và Chính phủ Mỹ đã để tâm đến việc duy trì nó. Nhưng việc Tổng thống Joe Biden từ bỏ các quy tắc thị trường tự do để thực hiện chính sách bảo hộ công nghiệp đã giáng một đòn mạnh vào toàn cầu hóa. Mỹ đã tung ra các khoản trợ cấp lên đến 465 tỷ đô la cho các ngành năng lượng xanh, ô tô điện và chất bán dẫn với điều kiện chúng phải được sản xuất ở Hoa Kỳ.

Các quan chức được giao nhiệm vụ xem xét kỹ lưỡng các khoản đầu tư vào nước mình để ngăn chặn ảnh hưởng quá mức của nước ngoài đối với nền kinh tế; giờ đây, chính họ nắm quyền kiểm soát các lĩnh vực chiếm 60% thị trường chứng khoán. Và các quan chức này đang cấm xuất khẩu nhiều mặt hàng nhất từ trước đến nay, đặc biệt là chip cao cấp và thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc.

Đối với nhiều người ở Washington, chính sách sức mạnh công nghiệp rất hấp dẫn. Nó có thể giúp củng cố uy thế công nghệ của Mỹ đối với Trung Quốc – quốc gia từ lâu đã theo đuổi mục tiêu tự cung tự cấp trong các lĩnh vực quan trọng với sự hỗ trợ của nhà nước. Vì các quốc gia không thể đồng thuận trong việc định giá carbon nên quá trình khử cacbon đang được thúc đẩy trên toàn cầu. Và chính sách này phản ánh hy vọng sự can thiệp của chính phủ sẽ thành công khi doanh nghiệp tư nhân đang thất bại; và tái công nghiệp hóa các vùng trung tâm của nước Mỹ.

Tuy nhiên, hậu quả trước mắt là tạo ra một vòng xoáy nguy hiểm dẫn đến chủ nghĩa bảo hộ trên toàn thế giới. Xây dựng một nhà máy sản xuất chip ở Ấn Độ và chính phủ sẽ giúp bạn giảm một nửa chi phí; xây dựng một cái ở Hàn Quốc và bạn có thể tận dụng các khoản giảm thuế hào phóng. Nếu bảy nền kinh tế thị trường khác đã công bố chính sách cho các lĩnh vực “chiến lược” kể từ năm 2020 tương đương với mức chi tiêu của Mỹ tính theo tỷ lệ GDP thì tổng chi tiêu sẽ đạt 1,1 nghìn tỷ đô la.

Năm ngoái, gần một phần ba các giao dịch kinh doanh xuyên biên giới thu hút sự chú ý của các quan chức Châu Âu đã được xem xét kỹ lưỡng. Các quốc gia có nguyên liệu thô cần thiết để sản xuất pin đang để mắt đến việc kiểm soát xuất khẩu. Indonesia đã cấm xuất khẩu niken; Argentina, BoliviaChile có thể sớm hợp tác để tạo thành một tổ chức tương tự OPEC để kiểm soát sản lượng của các mỏ lithium của họ.

Xung đột kinh tế với Trung Quốc ngày càng gần hơn khi niềm tin giúp đỡ Trung Quốc hội nhập với nền kinh tế toàn cầu sẽ giúp Trung Quốc sẽ dân chủ hơn đã chết; cộng với việc một triệu công việc sản xuất chuyển sang các nhà máy Trung Quốc đã khiến nước Mỹ không còn yêu thích toàn cầu hóa. Ngày nay, chính quyền của ông Biden lo ngại về nguy cơ phụ thuộc Pin vào Trung Quốc giống như cách Châu Âu phụ thuộc vào khí đốt của Nga trước cuộc xâm lược Ukraina.

Đảng Dân chủĐảng Cộng hòa đều lo lắng rằng việc Mỹ mất đi vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất chip tiên tiến vào tay Đài Loan sẽ làm suy yếu khả năng phát triển trí tuệ nhân tạo của nước này – họ dự đoán rằng quân đội trong tương lai sẽ dựa vào đó để lập kế hoạch chiến lược và dẫn đường cho tên lửa.

Một số người muốn ngăn Trung Quốc trở nên quá giàu có, như thể việc bần cùng hóa 1,4 tỷ người dân là phù hợp với đạo đức hoặc là có khả năng đảm bảo hòa bình. Những người khác khôn ngoan hơn tập trung vào việc tăng khả năng phục hồi kinh tế và duy trì lợi thế quân sự của Mỹ. Họ lập luận rằng việc tái công nghiệp hóa vùng trung tâm sẽ khơi lại sự ủng hộ cho chủ nghĩa tư bản thị trường. Trong khi chờ đợi, với tư cách là bá chủ toàn cầu, Mỹ có thể vượt qua những phàn nàn của các nước khác.

Suy nghĩ này là sai lầm. Nếu chính sách tổng bằng không được coi là thành công, thì việc từ bỏ chúng sẽ chỉ trở nên khó khăn hơn. Trên thực tế, ngay cả khi họ làm lại ngành công nghiệp Mỹ, tác động tổng thể của họ có nhiều khả năng gây hại hơn vì làm xói mòn an ninh toàn cầu, kìm hãm tăng trưởng và tăng chi phí cho quá trình chuyển đổi xanh.

Một vấn đề là gia tăng chi phí của nền kinh tế. The Economist ước tính rằng các khoản đầu tư của các công ty cùng ngành để nghiên cứu để tạo ra cùng một sản phẩm của ngành công nghiệp phần cứng, công nghệ, năng lượng xanh và pin toàn cầu sẽ tiêu tốn 3,1 – 4,6 nghìn tỷ USD (3,2-4,8% GDP toàn cầu). Tái công nghiệp hóa sẽ làm tăng giá, gây thiệt hại nhiều nhất cho người nghèo. Sao chép chuỗi cung ứng xanh sẽ khiến Mỹ và thế giới phải bỏ nhiều chi phí hơn để loại bỏ carbon. Lịch sử cho thấy một lượng lớn tiền công có thể sẽ bị lãng phí.

Một vấn đề khác là sự giận dữ của bạn bè và các đồng minh tiềm năng. Thiên tài của nước Mỹ sau chiến tranh thế giới thứ hai là nhận ra rằng lợi ích của nước này nằm ở việc ủng hộ sự cởi mở trong thương mại toàn cầu. Kết quả là Mỹ đã theo đuổi toàn cầu hóa mặc dù đến năm 1960, Mỹ chiếm gần 40% GDP toàn cầu bằng đô la.

Ngày nay, tỷ trọng sản lượng của nó đã giảm xuống còn 25% và nước Mỹ cần bạn bè hơn bao giờ hết. Lệnh cấm xuất khẩu sang các nhà sản xuất chip của Trung Quốc sẽ chỉ có tác dụng nếu công ty ASML của Hà LanTokyo Electron của Nhật Bản cũng từ chối cung cấp thiết bị cho họ. Chuỗi cung ứng pin cũng sẽ an toàn hơn nếu thế giới dân chủ hoạt động như một khối. Tuy nhiên, chủ nghĩa bảo hộ của Mỹ đang khiến các đồng minh ở Châu ÂuChâu Á khó chịu.

Tích hợp và khác biệt

Mỹ cũng phải lôi kéo các cường quốc mới nổi. Ngân hàng Goldman Sachs dự đoán đến năm 2050, Ấn ĐộIndonesia sẽ là nền kinh tế lớn thứ ba và thứ tư thế giới. Cả hai đều là nền dân chủ nhưng không phải là bạn thân của Mỹ. Đến năm 2075, NigeriaPakistan cũng sẽ có sức ảnh hưởng với nền kinh tế toàn cầu. Nếu Mỹ yêu cầu các quốc gia khác đóng băng Trung Quốc mà không cho phép họ tiếp cận thị trường của mình thì Mỹ sẽ bị các cường quốc đang trỗi dậy từ chối.

Lo lắng cuối cùng là xung đột kinh tế càng gia tăng thì càng khó giải quyết các vấn đề đòi hỏi sự hợp tác toàn cầu. Mặc dù chạy đua để bảo đảm công nghệ xanh, các quốc gia đang tranh cãi về cách giúp thế giới nghèo khử cacbon. Việc giải cứu các quốc gia lâm vào cảnh nợ nần như Sri Lanka đang tỏ ra khó khăn vì bị Trung Quốc, một chủ nợ lớn của họ cản trở. Nếu các quốc gia không thể hợp tác để giải quyết một số vấn đề, thì những vấn đề này sẽ trở nên không thể khắc phục được và thế giới sẽ phải nhận hậu quả tương ứng.

Không ai mong đợi nước Mỹ quay trở lại những năm 1990. Việc tìm cách duy trì ưu thế quân sự của mình và tránh sự phụ thuộc các nguyên liệu thiết yếu nguy vào Trung Quốc là điều đúng đắn. Tuy nhiên, điều này làm cho các hình thức hội nhập toàn cầu khác trở nên cần thiết hơn. Mỹ nên tìm kiếm sự hợp tác sâu sắc nhất có thể giữa các quốc gia, dựa trên các giá trị tương ứng của họ.

Ngày nay, điều này có thể đòi hỏi một số diễn đàn chồng chéo và các hiệp định đặc biệt. Chẳng hạn, Mỹ nên tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), một hiệp định thương mại Châu Á dựa trên một thỏa thuận trước đó mà nước này đã giúp soạn thảo nhưng sau đó bị hủy bỏ.

Việc cứu toàn cầu hóa dường như là không thể, do xu hướng bảo hộ trong chính trường Mỹ. Nhưng viện trợ của Quốc hội cho Ukraina cho thấy rằng các cử tri không phải là người tầm thường. Các cuộc khảo sát cho thấy niềm tin vào thương mại tự do đang phục hồi. Có những dấu hiệu cho thấy chính quyền Biden đang đáp lại những lo ngại của các đồng minh về các khoản trợ cấp của họ.

Tuy nhiên, việc giải cứu trật tự toàn cầu sẽ đòi hỏi sự lãnh đạo táo bạo hơn của Mỹ, một lần nữa bác bỏ lời hứa sai lầm về tư duy tổng bằng không. Vẫn còn thời gian để điều đó xảy ra trước khi hệ thống sụp đổ hoàn toàn, gây thiệt hại cho vô số sinh kế và gây nguy hiểm cho nền dân chủ tự do và chủ nghĩa tư bản thị trường. Nhiệm vụ rất to lớn và cấp bách. Thời gian đang trôi và đồng hồ đangđếm ngược tích tắc… 

Trong khả năng của mình, nếu có thể, hãy trợ giúp đỡ trang bằng cách gửi tiền về số tài khoản/tài khoản đích: vienzu của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank). Xin cảm ơn!

The Economist
The Economisthttps://www.economist.com/
The Economist là một ấn bản tin tức và các vấn đề quốc tế được phát hành hàng tuần bằng tiếng Anh dành cho giới trí thức được thành lập vào năm 1843 bởi James Wilson.

Bình luận