Lão Tử, Đạo Đức Kinh: Chương 2 – Biên dịch bởi Viễn Zu

Lão Tử, Đạo Đức Kinh: Chương 2 – Biên dịch bởi Viễn Zu

Chữ Hán

天下皆知美之爲美,斯惡已;皆知善之爲善,斯不善已。

故有無相生,難易相成,長短相形,高下相傾,音聲相和,前後相隨。

是以聖人處無爲之事,行不言之教;萬物作焉而不辭,生而不有,爲而不侍,功成而不居。夫唯不居,是以不去。

Phiên âm

Thiên hạ giai tri mĩ chi vi mĩ, tư ác dĩ; giai tri thiện chi vi thiện, tư bất thiện dĩ.

Cố hữu vô tương sinh, nan dị tương thành, trường đoản tương hình, cao hạ tương khuynh, âm thanh tương hoà, tiền hậu tương tuỳ.

Thị dĩ thánh nhân xử vô vi chi sự, hành bất ngôn chi giáo; vạn vật tác yên nhi bất từ, sinh nhi bất hữu, vi nhi bất thị, công thành nhi bất cư. Phù duy bất cư, thị dĩ bất khứ.

Dịch nghĩa

Người trong thiên hạ biết cái đẹp là đẹp thì đã có cái xấu rồi; biết cái thiện là thiện thì đã có cái ác rồi.

Là vì, có và không cùng sinh, khó và dễ cùng thành, cao và thấp cùng chiều, âm và thanh cùng hoà vào nhau, trước và sau liền nhau.

Cho nên, thánh nhân dùng “vô vi” để xử sự, dùng “bất ngôn” để dạy dỗ; để vạn vật sinh trưởng không bị cản trở, tạo ra mà không chiếm đoạt, làm mà không cậy công, thành công mà không quan tâm tới. Vì không quan tâm tới nên sự nghiệp tiếp tục phát triển.

Bình giải

Chương hai có nội dung mạch lạc và khá dễ hiểu. Ý của Lão Tử là: đẹp và xấu, thiện và ác… được sinh ra là do con người có sự so sánh.

Bởi vì con người thích đẹp, không thích xấu; thích thiện không thích ác,… nên thánh nhân chọn cách khéo léo, kín đáo để xử sự. Mục đích là để người khác tiếp nhận nó một cách tự nhiên và không bị cản trở.

Ví dụ, nếu ai đó mắc sai lầm do thiếu hiểu biết và bạn nói họ ngu (thiếu hiểu biết) thì họ giận rỗi, bào chữa, chối bỏ, đổ lỗi… mà không học hỏi kiến thức mới. Nhưng nếu dùng cách khéo léo, kín đáo để họ nhận ra sai lầm, thiếu sót của mình thì họ sẽ trưởng thành hơn.

Một trong những cách “vô vi” hay, dùng “bất ngôn” để dạy dỗ là đặt ra các câu hỏi để đối phương tự suy xét, tự đưa ra câu trả lời và qua đó học được kiến thức mới. Qua những câu chuyện được kể lại, Hồ Chí Minh được biết đến là người rất giỏi sử dụng kỹ thuật này.

Trong các câu tiếp theo, tôi cho rằng, Lão Tử đang nói đến đạo lý nghiên cứu và chia sẻ những kiến thức mình học được để không ngừng tiến bộ và phát triển. Cụ thể: “tạo ra mà không chiếm đoạt” hàm ý việc chia sẻ kiến thức mình khám phá được với người khác; “làm mà không cậy công” nghĩa là nên giữ thái độ hoà nhã khi chia sẻ kiến thức; “thành công mà không quan tâm tới” nghĩa là không nên tự mãn; “Vì không quan tâm tới nên sự nghiệp tiếp tục phát triển.” nghĩa là vì không tự mãn nên tiếp tục học hỏi và tiến bộ.

Xin chào! Tôi là Viễn Zu, người quản trị và cũng là chủ bút của trang này. Tôi luôn nỗ lực đem đến cho độc giả những nội dung hữu ích, thiết thực với trải nghiệm tốt nhất. Nhưng rất có thể, thỉnh thoảng, bạn sẽ bắt gặp một số bài viết chưa đưa ra được lời giải tận cùng của vấn đề hoặc có trải nghiệm kém thú vị. Đó là vì tôi không có đủ thời gian và nguồn lực để tạo ra các bài viết đáp ứng tiêu chuẩn biên tập cao nhất. Vì vậy, nếu có thể, hãy trợ giúp tôi về mặt tài chính bằng cách gửi tiền về số tài khoản/tài khoản đích: vienzu của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank). Xin cảm ơn!

Viễn Zu
Viễn Zuhttps://vienzu.com/
Cuộc sống là một hành trình bất tận: hồi tưởng quá khứ, cảm nhận thực tại và mơ về tương lai.