Đạo văn là gì? Hướng dẫn tránh vô tình đạo văn

Học tập, nghiên cứu là quá trình khám phá, thu nhận những kiến thức và kỹ năng mới. Trong hầu hết trường hợp, kiến thức bạn học và khám phá được là thành quả hoặc dựa trên thành quả của các nghiên cứu trước đó. Vì vậy, trong các tác phẩm biên soạn: tôn trọng bản quyền, trích dẫn hợp lý và ghi công xứng đáng cho các tác giả, tác phẩm đã góp công xây dựng lên tác phẩm của bạn là bắt buộc.

Tôn trọng bản quyền không chỉ là để đảm bảo quyền lợi của bên nắm bản quyền mà còn khuyến khích xã hội đầu tư vào nghiên cứu, phát triển. Trích dẫn hợp lý không chỉ là để đảm bảo các nhà văn không bị bóc lột, khuyến khích người học sử dụng ngôn ngữ của mình mà còn là để đảm bảo người học đang học tập đích thực (bạn không thể sử dụng ngôn ngữ của mình để mô tả ý tưởng một cách mạch lạc trừ khi bạn hiểu rõ về chúng). Ghi công xứng đáng không chỉ để đảm bảo công bằng cho các tác giả, tác phẩm đã góp công làm nên tác phẩm của bạn mà còn để người đọc dễ dàng theo dõi nguồn tin để nghiên cứu sâu hơn hoặc để kiểm chứng thông tin trong tác phẩm của bạn.

Ba nguyên tắc trên vừa là đạo đức của học giả và cũng là nền tảng để đảm bảo nền học thuật phát triển lành mạnh.

Đạo văn là gì?

Ảnh: Shutterstock

Đạo Văn (Plagiarism) là hành vi sử dụng sản phẩm trí tuệ (từ ngữ, cách diễn đạt, hình ảnh minh hoạ…) của mình (trong các tác phẩm trước đó) hoặc của người khác mà không trích dẫn hợp lý và ghi công xứng đáng. Các tác phẩm đạo nhái có cấu trúc rời rạc và văn phong thiếu mạch lạc vì nội dung chắp vá từ các nguồn.

Người đạo văn, tuỳ thuộc vào mức độ vi phạm có thể bị: phạt tiền, đình chỉ học hoặc công tác, đuổi học hoặc đuổi việc và thậm chí là bị truy tố trước pháp luật.

Hướng dẫn tránh đạo văn

Nếu là “tấm chiếu mới” trong lĩnh vực học thuật, bạn có thể mắc sai sót trong quá trình nghiên cứu và vô tình trở thành người đạo văn. Để tránh vô tình đạo văn, bạn cần hiểu rõ cách trích dẫn hợp lý và lưu giữ hồ sơ nguồn tin cẩn thận.

Trích dẫn hợp lý

Trong tác phẩm nghiên cứu, có ba cách để bạn sử dụng thông tin từ các nguồn: trích dẫn, tóm tắt và diễn giải.

Trích dẫn

Ảnh: Shutterstock

Khi bạn cần bảo tồn ngôn ngữ gốc, viện dẫn uy tín của tài liệu nguồn hoặc tài liệu gốc được diễn đạt tốt đến mức không thể tóm tắt hoặc diễn giải, hãy trích dẫn nguyên văn.

Ví dụ về cách trích dẫn nguyên văn:

Một tổ chức nên có một bản tuyên bố về sứ mệnh, mục tiêu và nhiệm vụ. Các mục tiêu, nhiệm vụ này phải là điều tối quan trọng đối với tổ chức và được phản ánh trong các quyết định chiến lược và chiến thuật của tổ chức. Như Finkelstein tuyên bố: “các phân khúc thị trường, sản phẩm hoặc dịch vụ và cấu trúc tổ chức có thể cần thay đổi theo thời gian để đảm bảo các định hướng chiến lược tiếp tục được tuân thủ” (1993,p 193).

Trong đó: lời của người viết cung cấp ngữ cảnh cho phần trích dẫn, phần trích dẫn được sử dụng để bổ trợ uy tín cho lập luận của người viết.

Tóm tắt

Tóm tắt
Ảnh: Shutterstock

Tóm tắt là từ chỉ việc tạo ra một phiên bản ngắn hơn nhiều và chứa đựng những thông tin cốt lõi nhất của tài liệu nguồn. Để tạo bản tóm tắt mạch lạc, bạn cần am hiểu toàn bộ thông tin từ tài nguồn.

Ví dụ về cách tóm tắt:

“Chúng ta đang sống trong một thế giới công nghệ thay đổi nhanh chóng và cạnh tranh gay gắt, môi trường hoạt động của một tổ chức hiếm khi không thay đổi. Hình 12.1 minh họa một số yếu tố môi trường ảnh hưởng đến các định hướng chiến lược.

“Các phân khúc thị trường, sản phẩm hoặc dịch vụ và cấu trúc tổ chức có thể cần thay đổi theo thời gian để đảm bảo các định hướng chiến lược tiếp tục được tuân thủ. Một doanh nghiệp phải phản ứng nhanh chóng dưới áp lực cạnh tranh, lập pháp hoặc chính trị. Để đạt được điều này, nhiều quyết định chiến lược đã được xác định trước đây phải được đưa ra ở cấp độ thấp hơn trong tổ chức so với trước đây. Các tuyên bố chiến lược đưa ra định hướng tổng thể và các tiêu chí để lựa chọn thị trường và công nghệ phù hợp; nghĩa là, chúng cung cấp sự tập trung lâu dài. Các tuyên bố chiến thuật sử dụng hướng dẫn này để thực hiện các định hướng cụ thể trong ngắn hạn. Chúng cho phép tổ chức tự cấu trúc để thay đổi nhanh chóng về môi trường, nền kinh tế, luật pháp, cạnh tranh, công nghệ, và trong mối quan hệ với người mua và nhà cung cấp. Trọng tâm chiến thuật này bao quanh điểm nhấn chiến lược, như được minh họa trong Hình 12.1.

“Các tuyên bố chiến thuật được phát triển từ các quan điểm và phương hướng được thiết lập bởi các tuyên bố chiến lược. Các bước liên quan được minh họa trong Hình 12.2 và được tóm tắt trong Hộp 12.1 ở cuối chương ”(Finkelstein, 1993, trang 193–194).

Tóm tắt thích hợp:

Các quyết định chiến lược trước đây đã thay đổi trong một thời gian dài được phản ánh trong các thị trường, sản phẩm, dịch vụ và cơ cấu tổ chức cụ thể. Tuy nhiên, trong môi trường ngày nay, những quyết định này có thể thay đổi thường xuyên. Do đó, các quyết định chiến thuật giúp một tổ chức phản ứng nhanh chóng với những thay đổi của môi trường (Finkelstein, 1993, trang 193).

Diễn giải

Ảnh: Internet

Diễn giải là từ chỉ việc diễn đạt lại ý tưởng trong tài liệu nguồn theo cách của bạn. Bởi vì ý tưởng có nguồn gốc của tài liệu nguồn nên bạn phải trích dẫn nguồn của ý tưởng. Diễn giải tốt là khi nội dung diễn giải đồng điệu với nội dung của bạn; điều đó cũng chứng tỏ là bạn đã hoàn toàn hiểu rõ tài liệu nguồn.

Ví dụ về cách diễn giải với tài liệu gốc:

Các phân khúc thị trường, sản phẩm hoặc dịch vụ và cấu trúc tổ chức có thể cần thay đổi theo thời gian để đảm bảo các định hướng chiến lược tiếp tục được tuân thủ. Một doanh nghiệp phải phản ứng nhanh chóng dưới áp lực cạnh tranh, lập pháp hoặc chính trị. Để đạt được điều này, nhiều quyết định chiến lược đã được xác định trước đây phải được đưa ra ở cấp độ thấp hơn trong tổ chức so với trước đây. Các tuyên bố chiến lược đưa ra định hướng tổng thể và các tiêu chí để lựa chọn thị trường và công nghệ phù hợp; nghĩa là, chúng cung cấp một trọng tâm dài hạn (Finkelstein, 1993, trang 193).

Đáp án A:

Để đảm bảo rằng một công ty giữ vững các định hướng chiến lược của mình, tổ chức có thể cần phải thay đổi thị trường, sản phẩm hoặc dịch vụ cũng như cơ cấu tổ chức của mình.

Trước tiên, đoạn văn trên không phải cách diễn đạt hiệu quả. Thứ hai, câu này không phải là lời của người viết mà là lời của tác giả. Vì vậy, người viết đoạn văn trên đã phạm tội Đạo Văn.

Đáp án B:

Một số chuyên gia đồng ý rằng một công ty phải có khả năng đáp ứng những thay đổi của thị trường về sản phẩm hoặc dịch vụ bằng cách đẩy xuống các cấp tổ chức thấp hơn các quyết định chiến lược đã được đưa ra trước đó ở cấp cao hơn. Do đó, các cấp tổ chức thấp hơn phải đưa ra định hướng tổng thể và trọng tâm dài hạn.

Người viết câu trên cũng phạm tội đạo văn vì không trích dẫn nguồn.

Đáp án C: Đáp án đúng

Một số chuyên gia đồng ý rằng một công ty phải có khả năng đáp ứng những thay đổi của thị trường về sản phẩm hoặc dịch vụ bằng cách đẩy xuống các cấp tổ chức thấp hơn các quyết định chiến lược đã được đưa ra trước đó ở cấp cao hơn. Do đó, các cấp tổ chức thấp hơn phải đưa ra định hướng tổng thể và trọng tâm dài hạn. (Finkelstein, 1993, trang 193).

Lưu giữ hồ sơ nguồn tin

Ảnh: Shutterstock

Lưu giữ hồ sơ là việc làm cần thiết và cũng là phương pháp khoa học để tránh đạo văn. Hồ sơ bạn cần chuẩn bị bao gồm: bản sao tài liệu, thẻ tài liệu, thẻ trích dẫn và thẻ ghi chú.

Bản sao tài liệu

Không phải lúc nào độc giả và các nhà nghiên cứu cũng dễ dàng tiếp cận với tài liệu được trích dẫn. Những nội dung trực tuyến thường xuyên bị sửa đổi hoặc biến mất như chưa từng tồn tại. Các ấn phẩm được xuất bản bằng phương pháp truyền thống chỉ có thể tiếp cận ở một vài thời điểm và địa điểm nhất định. Vì vậy, việc tạo ra các bản sao tài liệu có ý nghĩa rất lớn đối với người đọc và các nhà nghiên cứu.

Sao lưu bằng cách nào?

Để dễ dàng chia sẻ với người đọc và các nhà nghiên cứu, bạn nên sao lưu tài liệu ở dạng các tập tin có thể lưu trữ trên máy tính:

  • Với ấn phẩm in ấn truyền thống, bạn nên sử dụng các ứng dụng chuyển tài liệu trên giấy thành tài liệu lưu trữ trên máy tính như Office Lens của Microsoft.
  • Với các nội dung xuất bản trên các trang mạng, bạn có thể tải xuống, sao chép nội dung rồi tạo thành một tệp hoặc chụp ảnh màn hình toàn bộ trang mạng và lưu lại.

Lưu ý: Bạn chỉ nên sao lưu phần tài liệu mà bạn đã trích dẫn để tránh xâm phạm bản quyền tác phẩm.

Thẻ tài liệu

Để người đọc dễ dàng tìm kiếm và tra cứu, bạn nên chia sẻ thông tin về tại liệu càng chi tiết càng tốt. Cụ thể, bạn nên cung cấp đầy đủ một số thông tin sau: Tác Giả, Tiêu Đề, Ấn Phẩm, Phiên Bản, Nơi Xuất Bản, Nhà Xuất Bản, Ngày Xuất Bản, Nhà Phát Hành và Vị trí trích dẫn: trang, đoạn, phần…

Ví dụ:

Các tác giả: John Barrie và R. Wayne Pace 
Tiêu đề: “Học tập vì hiệu quả của tổ chức: Triết lý giáo dục và phát triển nguồn nhân lực” 
Tạp chí: Phát triển nguồn nhân lực hàng quý 
Số lượng và phát hành: Vol. 9, Mùa xuân 1998, Số 1 
Nhà xuất bản: Hiệp hội Đào tạo và Phát triển Hoa Kỳ và Học viện Phát triển Nguồn nhân lực Số 
trang: 39–54 
Ngày xuất bản: Mùa xuân 199

Thẻ trích dẫn

Thẻ trích dẫn được dùng để ghi lại phần nội dung mà bạn sử dụng để trích dẫn nguyên văn hoặc nội dung mà bạn đã tóm tắt hoặc diễn giải.

Thẻ ghi chú

Thẻ ghi chú được dùng để ghi lại các dòng suy nghĩ và ý tưởng của bạn về phần trích dẫn. Những ghi chú này rất hữu ích trong việc phát triển ý tưởng mới.

Nguồn

Viễn Zu
Viễn Zu
Cuộc sống là một hành trình bất tận: hồi tưởng quá khứ, cảm nhận thực tại và mơ về tương lai.

Bình luận

Hanoi
heavy intensity rain
29 ° C
29 °
29 °
90 %
3.3kmh
100 %
T6
28 °
T7
34 °
CN
34 °
T2
32 °
T3
30 °

ĐƯỢC XEM NHIỀU