ThiềnTư tưởng 'thị trường hiểu rõ nhất' của WTO đã lỗi thời

Tư tưởng ‘thị trường hiểu rõ nhất’ của WTO đã lỗi thời

Tổ chức Thương mại Thế giới đã khuyến khích độc quyền nông nghiệp và lao động giá rẻ, đồng thời tạo ra các chuỗi cung ứng dễ bị tổn thương.

Hôm nay, các đại biểu đến Geneva hôm nay để tham dự hội nghị thượng đỉnh của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vốn bị trì hoãn từ lâu, họ sẽ tìm thấy một thể chế ở giữa một cuộc khủng hoảng đang tồn tại.

Trong 18 tháng, WTO đã tranh luận về một đề xuất ôn hòa từ Nam Phi và Ấn Độ cho phép các quốc gia tạm thời có quyền sản xuất vắc xin Covid-19 mà không cần lo ngại vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Sự phản đối của Anh, Thụy Sĩ và các nước châu Âu khác đã khiến nó không thể tiến triển. Có vẻ như ngay cả một đại dịch toàn cầu cũng không phải là lý do đủ để thúc đẩy tạm thời suy nghĩ lại về cách tiếp cận vì doanh nghiệp của WTO.

Không chỉ vậy, WTO không thể tạo ra sự đồng thuận về cách tiếp cận chung đối với cuộc khủng hoảng lương thực đang lan nhanh trên toàn cầu, hoặc sự xâm lược của một trong những thành viên của nó bởi một thành viên khác, hoặc nghiêm trọng nhất là thảm họa khí hậu mà nhân loại phải đối mặt.

Tất cả những gì nó có thể làm là dựa vào câu thần chú về thương mại tự do hơn. Không cách nào phá vỡ tư tưởng “thị trường hiểu rõ nhất” đang tích cực làm trầm trọng thêm các vấn đề của thế giới, WTO hiện đã là một thể chế thất bại. Và đã đến lúc phải chôn vùi nó.

Cuộc khủng hoảng của WTO là một phần của cuộc khủng hoảng lớn hơn của toàn cầu hóa. Nó được hình thành vào giữa những năm 1990, thời kỳ đỉnh cao của chủ nghĩa tư bản thị trường tự do, khi câu trả lời cho mọi vấn đề là nhiều thị trường hơn, nhiều khu vực tư nhân hơn, ít chính phủ hơn.

Khi đó, toàn cầu hoá được coi là xu hướng tất yếu không cần tranh cãi. Thủ tướng Anh Tony Blair từng nói trong hội nghị đảng Lao động rằng: “Tôi nghe mọi người nói rằng chúng ta phải dừng lại và tranh luận về toàn cầu hóa. Bạn cũng có thể tranh luận xem liệu mùa thu có nên nối tiếp mùa hè hay không. Trung Quốc và Ấn Độ không tranh luận về vấn đề này. Họ đang nắm bắt những cơ hội từ toàn cầu hoá theo cách sẽ biến đổi cuộc sống của họ và của chúng ta.”.

Nhưng không phải lúc nào mọi chuyện cũng diễn ra như vậy. Trước khi có WTO, đã có một bộ quy tắc thương mại quốc tế lỏng lẻo hơn nhiều được tạo ra vào cuối chiến tranh thế giới thứ hai. Hệ thống này cũng dựa trên ý tưởng rằng thương mại là một điều tốt và thuế quan cao thường là một ý tưởng tồi. Nhưng trong phạm vi mà các chính sách thương mại tự do không đạt được những mục tiêu đó, các quốc gia có một chút tự do để bỏ qua chúng. Không có cơ chế thực thi và đặc biệt là nhiều chỗ cho các nước đang phát triển thiết kế các chính sách mà họ cho là phù hợp nhất cho sự phát triển của chính họ.

WTO đã thay đổi tất cả những điều đó. Thương mại tự do triệt để tự nó đã trở thành một dấu chấm hết. Các hiệp ước của WTO đã đặt cơ sở cho một loạt các quy tắc kinh tế toàn cầu cứng, được gắn trong luật pháp quốc tế. Về cơ bản, họ loại bỏ quyền lực của nhà nước để can thiệp vào các quyền được cho là của các doanh nghiệp lớn và nền tài chính lớn, làm suy yếu khả năng của chính phủ trong việc bảo vệ nông dân và các ngành công nghiệp non trẻ của họ cũng như điều tiết nền tài chính lớn và doanh nghiệp lớn. Không giống như tổ chức tiền nhiệm, WTO đã kết hợp một hệ thống tranh chấp có cơ sở, giúp toàn bộ hệ thống có thể thực thi được.

Chúng ta có thể thấy kết quả xung quanh chúng ta. Khác xa với việc tạo ra một phiên bản toàn cầu của thị trường nông dân, nó đã khuyến khích sự phát triển của các công ty độc quyền nông nghiệp thực hành thâm canh, vốn thống trị hệ thống lương thực của chúng ta và gây ra tổn thất rất lớn về cho môi trường. Nó đã khuyến khích các nhà sản xuất sản xuất “ra nước ngoài” ở bất kỳ nơi nào có giá lao động rẻ nhất và các quy định thấp nhất, tạo ra sự bất bình chính trị và thúc đẩy chủ nghĩa dân túy cánh hữu ở phương Tây.

Nó đã tạo ra các chuỗi cung ứng phức tạp và dễ bị tổn thương một cách đáng kinh ngạc, được thể hiện rõ nhất bằng hình ảnh một con tàu container quá khổ bị mắc kẹt trong kênh đào Suez và khiến thương mại toàn cầu bị đình trệ. Và nó đã cho phép một số tập đoàn đa quốc gia quyết định khả năng của thế giới trong việc sản xuất các loại vắc-xin cần thiết để chấm dứt đại dịch toàn cầu, bởi vì họ sở hữu nghiên cứu – thường được tài trợ công khai – đằng sau những loại thuốc đó.

Không ai trong số này làm chúng tôi ngạc nhiên. Nhà lý thuyết vĩ đại của chủ nghĩa tư bản, Karl Polanyi, đã cảnh báo chúng ta 75 năm trước rằng cố gắng biến cả thế giới thành một thị trường khổng lồ sẽ kết thúc bằng “sự phá hủy của xã hội”. Chủ nghĩa phát xít trong những năm 1930 là phản ứng ác mộng mà Polanyi đã trải qua, nhưng chúng ta thấy phiên bản của chính chúng ta về sự tan vỡ xã hội đó ngày nay.

Hệ thống này không thể đối phó tốt với khủng hoảng. Nhưng khủng hoảng hiện là một đặc điểm nổi bật của thời đại chúng ta. Đó là lý do tại sao nhiều chính phủ, bao gồm cả chính quyền của Joe Biden ở Mỹ, đang dần rời xa hệ thống thương mại tự do của WTO. Đó có lẽ là một quá trình do Donald Trump khởi xướng. Xem gió thổi theo chiều nào, Biden đã tiếp tục theo hướng này – ít bị bắt nạt và đỏ mặt hơn – tránh né các thỏa thuận thương mại tự do và đứng lên chống lại các công ty độc quyền mà toàn cầu hóa đã tạo ra.

Điều này được hoan nghênh. Nhưng chúng ta sẽ cần phải tiến xa hơn và nhanh hơn nếu chúng ta không muốn thay thế một hệ thống thị trường tự do toàn cầu bằng một cuộc cạnh tranh mang tính dân tộc chủ nghĩa, trong đó người chơi mạnh nhất chiến thắng. Chúng ta cần một hệ thống thương mại toàn cầu khác biệt về cơ bản, giúp ích hơn là cản trở hành động của chính phủ trong việc bảo vệ người dân và hành tinh của họ. WTO không thể đóng vai trò đó. Nó không thể thích ứng với hoàn cảnh mới, thực tế đã chứng minh điều đó khi WTO thất bại trong việc kiểm soát Covid trên toàn cầu.

Các quốc gia đang phát triển luôn bị hạn chế đặc biệt bởi hệ thống này. Nếu chúng ta muốn thay đổi, các quốc gia này sẽ phải làm việc cùng nhau để bắt đầu tạo ra thay đổi trên cơ sở: xây dựng các ngành công nghiệp của riêng họ, hỗ trợ nông dân nhỏ của họ, quản lý và đánh thuế các doanh nghiệp lớn và tài chính lớn, và sử dụng tiền thu được để xây dựng các dịch vụ công loại bỏ các nhu cầu cơ bản của mọi người khỏi thị trường.

Có những dấu hiệu đầy hy vọng – từ việc Nam Phi tạo ra nghiên cứu y tế “mã nguồn mở” cho đến việc nông dân Ấn Độ từ chối tự do hóa thành công. Dự án toàn cầu hóa đã cắt ngắn thử nghiệm của thế giới đang phát triển về phi thực dân hóa kinh tế . Đã đến lúc trở lại với nó. Bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ và châu Âu nhằm trừng phạt các quốc gia này sẽ phải vấp phải sự phản kháng ở khắp nơi trên thế giới.

Từ thời điểm này, chúng ta có thể bắt đầu xây dựng lại một kiến ​​trúc quốc tế cho thương mại tự do và công bằng thực sự. Không có vấn đề nào chúng ta gặp phải sẽ được giải quyết bằng các đề xuất “thị trường hiểu rõ nhất” của WTO, điều này sẽ chỉ đẩy nhanh sự phá vỡ xã hội và môi trường. Sẽ không có gì mất mát đối với đại đa số thế giới nếu hội nghị thượng đỉnh WTO này là lần cuối cùng. Chúng ta đã chờ đội một thể chế mới quá lâu rồi.

Nguồn

Nick Dearden, The WTO, with its ‘market knows best’ ideology, has failed. It’s time to bury it, The Guardian. Xuất bản vào Thứ Hai ngày 13 tháng 6 năm 2022. Biên dịch bởi Viễn Zu.

Lưu ý: Khi bạn mua một thứ gì đó sau khi nhấp vào các liên kết trên trang này, chúng tôi (có thể) sẽ nhận được một khoản hoa hồng nho nhỏ. Nguồn thu này sẽ giúp chúng tôi có chi phí để duy trì hoạt động và tiếp tục xuất bản nội dung theo các tiêu chuẩn biên tập cao nhất.

BÀI LIÊN QUAN

Tin tặc rao bán 1 tỷ hồ sơ công dân Trung Quốc

0
Một hacker rao bán "thông tin của một tỷ công dân Trung Quốc và vài tỷ hồ sơ các vụ án" đăng trên diễn đàn Breach Forums với giá 10 Bitcoin.

Thổ Nhĩ Kỳ lại tăng lương cơ bản vì siêu lạm phát

0
Nguồn: Baris Balci, Turkey Hikes Minimum Wage Again as Inflation Crisis Saps Incomes, Bloomberg, xuất bản ngày 01/07/2022. Biên dịch bởi Viễn Zu Tổng...

Nga giành quyền kiểm soát dự án dầu khí Sakhalin-2

0
Nga đã tiếp quản một dự án dầu khí lớn mà Shell có 27,5% cổ phần. Nguồn: Russia moves to take control of Sakhalin-2 oil...

Bình luận

Hanoi
light rain
34 ° C
34 °
34 °
48 %
0.6kmh
100 %
T3
37 °
T4
28 °
T5
28 °
T6
28 °
T7
30 °