fbpx

50 năm trước, EU đã tìm ra công thức để thành công như hiện tại

50 năm trước, EU đã tìm ra công thức để thành công như hiện tại

Chiến lược mở rộng đã giữ cho EU năng động và thích nghi với mọi hoàn cảnh.

Khi sáu quốc gia Tây Âu bao gồm Pháp và Tây Đức thành lập Cộng đồng Kinh tế Châu Âu (EEC) vào năm 1958, tổng dân số của họ khi ấy chiếm gần 6% trong tổng số 3 tỷ người trên thế giới lúc bấy giờ. Sau 65 năm, rất nhiều điều đã thay đổi, từ sự thống nhất của nước Đức cho đến việc có thêm một tỷ người Ấn Độ và một số trật tự toàn cầu đã thay đổi. Một hằng số vẫn còn tồn tại: câu lạc bộ ngày ấy nay được gọi là Liên minh châu Âu vẫn đại diện cho gần 6% trong tổng số 8 tỷ người trên thế giới hiện nay.

Kết quả trên không phải do các nhà hoạch định chính sách Pháp lên kế hoạch cho sự bùng nổ dân số liên tục. Thay vào đó, một nửa trong số 447 triệu người hiện đang sống ở EU đến từ 21 quốc gia thành viên mới gia nhập. Đầu năm 2023 đánh dấu kỷ niệm 50 năm lần đầu tiên mở rộng liên minh.

Đây hẳn là nguyên nhân của việc khui sâm panh ở Brussels, một thị trấn hiếm khi bỏ lỡ cơ hội ăn mừng một cột mốc quan trọng trong quá khứ; một bữa tiệc gần đây đã được tổ chức để đánh dấu kỷ niệm 35 năm thành lập Chương trình trao đổi sinh viên của Liên minh Âu Châu Erasmus. Thay vào đó, một tâm trạng im lặng chiếm ưu thế. Điều đó một phần là do Anh, nước tham gia lớn nhất trong đợt tuyển sinh năm 1973 đã rời khỏi câu lạc bộ.

Cũng không phải tất cả mọi người đều thích việc mở rộng; EU lớn hơn khiến việc quản trị trở lên khó khăn hơn. Viễn cảnh có khoảng 10 thành viên khác được phép tham gia – hầu hết là các quốc gia nhỏ ở Balkan và cả Ukraine, một quốc gia có 44 triệu dân – vừa đáng sợ đối với một số thành viên hiện tại vừa khiến những người khác phấn khởi.

Sự pha trộn giữa (chủ yếu) niềm phấn khởi và (một chút) kinh hoàng là tâm trạng của Anne Anderson, người mới gia nhập ngành ngoại giao Ireland chỉ hai tháng trước khi gia nhập, mô tả tâm trạng ở Dublin khi bình minh năm 1973 bắt đầu. Tại một sự kiện gần đây ở Brussels do các đại diện của Ireland và Đan Mạch tại EU tổ chức, bà nói rằng: “Chúng tôi muốn chứng tỏ Ireland đã giành được vị trí của mình trên bàn”.

Giống như Đan Mạch, trở thành thành viên của Liên minh Châu Âu EU là một thắng lợi của Ireland. Tham gia EU giúp thúc đẩy đất nước từ một nền nông nghiệp bảo thủ tù túng trở thành nền kinh tế dịch vụ tự tin vượt trội trên thế giới. Gia nhập EU, Anderson đã chứng kiến “sự biến đổi đối với Ireland về mọi mặt: kinh tế, chính trị, về mặt giải phóng phụ nữ Ireland”.

Ví dụ, một quy tắc cũ của Ireland buộc phụ nữ phải thôi việc khi kết hôn đã sớm vi phạm luật của EU. Điều đó hóa ra lại là một tin tốt cho bà Anderson, người sẽ tiếp tục đại diện cho Ireland tại EU, sau đó bà trở thành nữ đại sứ đầu tiên của đất nước mình tại Mỹ.

Việc sẽ trở thành thành viên của EU đã đã làm rung chuyển đất nước sắp tham gia. Cựu ủy viên EU đến từ Đan Mạch Connie Hedegaard chia sẻ rằng “năm 1973 là trường hợp nói lời tạm biệt với thế giới cũ”. Nhưng các thành viên mới cũng lần lượt làm rung chuyển câu lạc bộ mà họ sẽ tham gia. Lần mở rộng EU lần đầu tiên đã chứng minh rằng dự án châu Âu có thể vượt ra khỏi giới hạn của đế chế Charlemagne – tổ tiên của sáu quốc gia đầu tiên thành lệp EEC (Pháp và Đức cộng với Ý, Bỉ, Hà Lan và Lúc-xăm-bua).

Luật pháp truyền thống ở Ireland và Anh đã được điều chỉnh để phù hợp với các quy định của EU; và thân thiện hơn với nước Mỹ. Nếu một quốc gia nào đó muốn gia nhập EU, trước tiên họ cần phải tuân thủ các quy định của EU (chấp nhận bị đồng hóa) – vốn được viết ra từ trước đó. Vào những năm 1980, Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha đã được EU chấp thuận gia nhập. Trước đó một thập kỷ, cả ba nước này đều là quốc gia chuyên chế. Một đợt mở rộng lớn vào năm 2004 đã đưa các vùng ở Đông Âu đến một tương lai tươi sáng hơn.

Mở rộng đôi khi được mô tả là chính sách đối ngoại thành công nhất của EU: triển vọng gia nhập khối này đóng vai trò như một củ cà rốt, giữ các nước láng giềng trên con đường cải cách cần thiết để làm được điều đó. Điều đó đúng, nhưng nó cũng làm giảm giá trị cách thức mà các quốc gia đó đã củng cố EU một khi đã trở thành thành viên.

Đặc biệt, người Pháp phàn nàn rằng một liên minh ngày càng rộng lớn đã khiến cho việc phát triển một liên minh ngày càng không thể thống nhất quan điểm. Đối với họ, mở rộng là một mưu đồ của Anh nhằm đảm bảo EU có thể trở thành một khu vực thương mại tự do. Nhưng kích thước đã mang lại cho liên minh sức mạnh mà nó sẽ không được hưởng. Nếu liên minh chống lại việc mở rộng, liệu “hiệu ứng Brussels” được ca ngợi có tồn tại, theo đó quy định được đưa ra ở thủ đô EU có hiệu lực trở thành tiêu chuẩn toàn cầu không?

Các biện pháp trừng phạt chống lại Nga sẽ ít gây ảnh hưởng hơn, thị trường chung sẽ ít vươn xa hơn, các thỏa thuận thương mại có thể kém thuận lợi hơn. Đúng là việc ra quyết định có thể sẽ chậm hơn, đặc biệt là trong các lĩnh vực cần có sự nhất trí giữa các thành viên EU. Tuy nhiên, khi các quyết định cuối cùng được đưa ra, một liên minh lớn hơn sẽ khiến chúng trở nên mạnh mẽ hơn.

Cái giá của việc mở rộng không hề rẻ. Trong số 19 thành viên được phép gia nhập kể từ năm 1973, trừ ba trược hợp, tất cả các nước còn lại đều nhận được số tiền từ EU nhiều hơn các khoản phải đóng góp. Ngược lại, người Đông Âu được hưởng lợi vì được thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khi họ hướng tới mức sống phương Tây. Một số quốc gia thành viên mới hơn – chẳng hạn như Ba Lan táo bạo và Hungary chuyên quyền – đã làm EU giảm nhiệt tình đối với những lần mở rộng sau này, chưa kể đến động lực cho những lần mở rộng trong tương lai.

Nhưng Ireland và Đan Mạch cũng gây cản trở vào thời của họ. Hai lần trong những năm 2000, Ireland đã tạm thời làm trật bánh các thỏa thuận hiến pháp mới cho toàn bộ liên minh châu âu. Đan Mạch là người thừa kế tinh thần của Anh trong cách tiếp cận châu Âu: chẳng hạn, tự hào không có đồng euro và sự hợp tác của cảnh sát.

Và đến Kiev

Điều đáng lo ngại hiện nay là triển vọng mở rộng trong tương lai kém đến mức nào. Vào tháng 7, sẽ tròn một thập kỷ kể từ khi thành viên cuối cùng, Croatia, gia nhập — một khoảng cách chưa từng có kể từ khi bắt đầu mở rộng EU. Không có quốc gia nào trong số mười quốc gia gõ cửa câu lạc bộ sắp tham gia. Nhiều thành viên hiện tại hơn có nghĩa là có nhiều quyền phủ quyết hơn, vì cần phải có sự đồng ý nhất trí từ các chính phủ quốc gia để kết nạp những người mới.

Trước khi mở rộng, châu Âu không phải là một chính thể chung như một biểu thức địa lý. Giờ đây, công dân ở tất cả 27 quốc gia đều đồng ý rằng điều mang những người châu Âu từ khắp lục địa lại gần nhau quan trọng hơn điều ngăn cách họ. Những công dân tương tự ủng hộ việc chào đón các thành viên mới, thậm chí còn hơn thế nữa sau cuộc chiến ở Ukraine. Hành trình đã bắt đầu từ nửa thế kỷ trước ở Copenhagen và Dublin nên được tiếp tục ở Tirana và Kyiv. Bất kể những thiếu sót của nó, EU nên ăn mừng chính sách thành công nhất của mình. Sláinte! Skål! 

Trong khả năng của mình, nếu có thể, hãy trợ giúp đỡ trang bằng cách gửi tiền về số tài khoản/tài khoản đích: vienzu của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank). Xin cảm ơn!

The Economist
The Economisthttps://www.economist.com/
The Economist là một ấn bản tin tức và các vấn đề quốc tế được phát hành hàng tuần bằng tiếng Anh dành cho giới trí thức được thành lập vào năm 1843 bởi James Wilson.

1 BÌNH LUẬN

Bình luận

%d bloggers like this: